Yaptıkları işi, ‘ısının korunması’ olarak açıklayan DEISKO Genel Müdürü Eppo Woortman, “Tamamı ATP sertifikalı ürünlerimizle, ek frigorifik araç yatırımına gitmeden farklı ısılarda malzemeyi taşıyabilirsiniz” diyor.
Eppo Woortman, Türk eşi ile İstanbul’da yaşayan, Türk vatandaşlığı için gün sayan bir Hollandalı. Açılımı ‘Defalarca Isı Koruma’ olan Türk Ticaret Kanunu’na tabi olarak kurulmuş DEISKO’nun da sahibi. DEISKO, soğuk ve sıcak zincire yönelik lojistik çözümler üretiyor.
Çalışmalarının özellikle gıda ve ilaç konusunda yoğunlaştığını ifade eden Woortman, sıcak ürün taşımacılığına yönelik çözümlerinin de olduğunu belirterek, şöyle devam ediyor: “Örneğin, sıcak yemek dağıtımında 65 derecenin üzerine gereksinim vardır. Yaptığımız işi ısının kontrolü olarak açıklamak mümkün. Özellikle tıbbi ürünlerin taşınması zordur ve dikkat ister. Bu nedenle ATP sertifikalı ürünlerimiz bulunuyor. CO2 sistemli ürünlerimiz Fransa’dan geliyor. Karbondioksiti yeniden kullanmak üzere toplarız. Bir tankın içinde 24 saat hava üfler. Kuru buz oluştururuz. – 78.5 dereceyi ifade eden kuru buz büyük bir avantaj. DEISKO çözümleriyle tek bir araçta aynı anda soğuk, donmuş ve sıcak ürünü taşımanız mümkün. Bu, lojistik bir çözümdür. Yakıt tasarrufunun yanı sıra, çok pahalı frigorifik araç da almanıza gerek kalmaz. Öklektik plakaların yanı sıra sabit sistemlerimiz de var. Çok hafif olduğu için tek bir kişinin dahi yerleştirebileceği bir şekilde düzenleme yapılabilir. Raylı sistem çok sağlıklı olmayabiliyor. Bizim sistemimiz sabit sisteme göre çok daha ucuz. Bir aracı, konulan bölümlerle farklı ısı seviyelerinde mal taşıyabilecek hale dönüştürüyoruz.”
Donuk ürünler ‘yanlış lojistik’ nedeniyle pahalı
Türkiye’de donuk ürünlerin, Avrupa’dakinin aksine fabrikadan direkt mağazaya gittiğini vurgulayan Woortman, “Avrupa’da ilk durak ana dağıtım merkezleridir. Daha esnek bir sistemle ulaşım noktalarına sırayla uğranabilecek ‘esnek bir çözüm’ avantaj demektir. Türkiye’de süpermarketler haftada 1-2 kez donuk ürün mal kabulü yapıyorlar. Çünkü, pahalı bir sistem. Ne yapıyorlar: Bir dondurucu alıp tüm ürünleri eskiler üste gelecek şekilde yerleştiriyor ve dağıtıyorlar. Niçin Türkiye’deki donuk ürünler Avrupa’dakinin 3 katı fiyatındadır? Çünkü, yanlış lojistik yapıyoruz. Bizim sistemiz daha az aracın trafikte dolaşması ve daha az karbondioksit anlamına da gelir. Konteynere tüm ürünleri koyup, birçok adrese teslim edebiliyorsunuz. Konteyneri açıp teslimatınız kadar alır, kapatıp yola devam edebilirsiniz. Evet, bu ürünün ucuz olmadığı doğru. Ama, devamlı kullanabileceğinizi düşünürseniz hiç de pahalı olmadığını görürsünüz. Avrupa’daki tüm süpermarketler son 25 yıldır bu sistemle dağıtım yapıyor. Örneğin bir frigorifik aracın 3 ayrı teslimat noktası olsun. Soğutucu ünitenin yüzde 100 çalışıyor olması gerek. Aracın doluluk oranı da %100 ise problem yok. Ama, ilk teslim noktasında belli sayıda ürünü alıyorsunuz. Soğutucu ünite, alınan bölümde de çalıştığı için sadece havayı soğutmuş oluyor. Farklı teslimat noktaları için aracı farklı bölmelere ayırmak büyük bir yakıt tasarrufu anlamına da gelecektir. Aldığınız ürünü de 5-10 yıl kullanabilirsiniz. Çünkü, tamiri de çok kolay” diye konuştu.
Dondurma ve ilaç üreticilerine pratik çözüm
Dondurma üreticileri ve ilaç firmalarının yurtiçi lojistiğinde straforlu malzeme kullandığını belirten Woortman, bu ürünün dezavantajlarını da şu sözlerle ortaya koydu: “Öncelikle nakliyat ve depolama için çok hacimli oluyorlar. Tek kullanımdan sonra ise çöpe dönüşen ve polietilen içerikli olan bu ürünler çevreye büyük zarar veriyor. Biz, şimdi Dupont patentli bir ürünün distribütörlüğünü aldık. Bu ürün de izolasyonu strafor gibi yapıyor. Birkaç yüz gram ağırlığındaki malzemeyi bir pompayla şişiriyorsunuz. Daha sonra bir ambalaj kutusu haline getirdiğiniz ürüne çikolata, ilaç, balık gibi malzemeyi koyduktan sonra kuru buz ilave edip kapatıyorsunuz. Bu ambalaj, ötektik tepsi ile birlikte malzemenizi 72 saate kadar korur. Örneğin Mado, günlük adet sevkıyatı strafor ile yapıyor. Her mağazada depolanıyor. Bu poşetin maliyeti ise sadece 5-6 dolar.”
Çikolata taşımacılığını büyük sorun bekliyor
Çikolata ürünleri, bozulma riski daha az olduğu için soğuk zincirde pek önemli bir yer tutmaz. Ama, soğuk taşınsa beyaz bir hale dönüşür. Sıcak olsa erir. Eppo Woortman, artık bizden biri olduğu için bir gerçeğin de altını çiziyor. Gelecek 15-16 senede Türk çikolata şirketlerini büyük bir problemin beklediğini ifade eden Woortman, “Çikolatacıların en yoğun satış yaptıkları dönem bayramlardır. Önümüzdeki 15 yıl bayramlar hep yaz aylarına denk gelecek. Bu da ürünü sıcaktan korumak için çalışma yapmayı gerektirir. O nedenle çikolata taşımacılığı yapanlar, planlarını bu takvimi öngörerek hazırlamalıdır” uyarısını yaptı.
Kuru buz nedir?
Kuru buz, donmuş karbondioksittir. Bir blok kuru buzun yüzey ısısı —78.5 C° dir. Kuru buz aynı zamanda uçunum özelliğine de sahiptir. Yani kuru buz eridiğinde, sıvı haline gelmek yerine, doğrudan karbondioksit gazına dönüşür. Süper-soğuk oluşu ve uçunurluk özelliği nedeniyle dondurma amaçlı işlerde kuru buza talep oldukça yüksektir.
Örneğin; ülkenin bir ucundan diğer ucuna donmuş bir madde yollamak istiyorsanız, en iyi yolu kuru buza sararak yollamaktır. Gideceği yere donmuş olarak varacak, ayrıca normal buzda olduğu gibi erimiş buz suyu pisliği de olmayacaktır.
Kuru buzu tutmak gerektiğinde kalın eldiven giyilmesi önerilir, çünkü doğrudan elinize aldığınızda buzun süper soğuk yüzeyi cildinize zarar verecektir. Aynı nedenden ötürü kuru buz hiçbir zaman yenmez yutulmaz.
Kuru buzla ilgili bir başka önemli uyarı ise, kuru buz bulundurulan yerin iyi havalandırılmasıdır. Karbon dioksit havadan ağır olduğu için, uçunan kuru buz iyi havalandırılmamış, araba gibi küçük ve girintisi çıkıntısı bol mekanlarda karbondioksit olarak yoğunlaşıp kalacaktır. Kuru buz özellikle kapalı arabalarda taşınırken çok dikkatli olunmalıdır.
Selçuk ONUR - LOJİSTİK EKİPMANLAR